Uznawanie kwalifikacji w szkolnictwie wyższym

Doktorhut mit Diplom und Büchern
© Gina Sanders - Fotolia.com

Za uznawanie zagranicznych dyplomów ukończenia szkół ogólnokształcących, uprawniających do podjęcia nauki w niemieckiej szkole wyższej, są odpowiedzialne niemieckie uniwersytety. Dotyczy to również uznawania wyników zdobytych na studiach i egzaminach za granicą. Procedury te nie są objęte ustawą o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą.


Dostęp do niemieckich studiów wyższych

Generalnie dostęp do studiów na niemieckich uniwersytetach umożliwiają zagraniczne dyplomy szkół średnich. Warunkiem jest, aby świadectwo upoważniało do podjęcia nauki na studiach wyższych zgodnie z prawem obowiązującym w państwie, w którym zostało wydane. Dopuszczenie do niemieckich studiów kandydatów z państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (państwa UE/EOG), którzy to kandydaci zostali dopuszczeni do studiów w swoim kraju rodzinnym, jest z reguły możliwe w trybie natychmiastowym. W przypadku kandydatów z powyższych państw, a także z państw nienależących do UE, Akademicki Urząd ds. Obcokrajowców lub sekretariat studentów wybranego uniwersytetu sprawdza, czy kwalifikacje szkolne wystarczają do natychmiastowego podjęcia studiów w Niemczech, czy też konieczne jest uczęszczanie do kolegium przygotowawczego (tzw. Studienkolleg) lub złożenie egzaminu kwalifikacyjnego. Podstawę w tym zakresie stanowią propozycje oceny zamieszczone w bazie danych ANABIN.

O miejsce na studiach wyższych w Niemczech mogą ubiegać się także kandydaci z kwalifikacjami zawodowymi. Oznacza to, że uprawnienie do podjęcia studiów na podstawie dyplomu ukończenia szkoły średniej nie jest konieczne. Warunkiem dostępu do studiów dla kandydatów z kwalifikacjami zawodowymi jest uznanie ich zagranicznych kwalifikacji (dyplom i ew. doświadczenie zawodowe) za równoważne niemieckim kwalifikacjom zawodowym.

Odpowiedni uniwersytet w Niemczech można znaleźć za pośrednictwem portalu internetowego Hochschulkompass. odania o przyjęcie na kierunki z ograniczonym dostępem (zasada Numerus Clausus, NC) należy kierować do powołanej do tego celu placówki Stiftung für Hochschulzulassung; w przypadku stosowania tej zasady na szczeblu regionalnym dokumenty składa się na uczelniach. Obywatele Niemiec, którzy zdobyli uprawnienia do podjęcia studiów wyższych za granicą, muszą zatwierdzić je w organie właściwym w sprawie uznawania świadectw w danym kraju związkowym lub na uczelni.

Aby uzyskać dostęp do studiów, dopuszcza się także możliwość zastosowania świadectwa ukończenia szkoły ogólnokształcącej uznanego przez właściwy organ państwowy. Uznanie świadectwa jest wprawdzie odpłatne, ale może się przydać w innych celach wymagających udokumentowania kwalifikacji szkolnych (ubieganie się o wykształcenie zawodowe, zatrudnienie na rynku pracy itp.).

Uznawanie wyników zdobytych na studiach i dostęp do studiów dalszych

Za uznawanie wyników zdobytych na studiach i egzaminach jest odpowiedzialny wybrany uniwersytet. Kierunki, które kończą się egzaminem państwowym, wchodzą w zakres kompetencji krajowych urzędów egzaminacyjnych. Są one odpowiedzialne za ocenę zdobytej przez kandydatów wiedzy pod kątem ich zaklasyfikowania do niemieckiego kierunku studiów. Informacji na ten temat można uzyskać w Akademickim Urzędzie ds. Obcokrajowców lub też w sekretariacie studentów wybranego uniwersytetu. Akademicki Urząd ds. Obcokrajowców jest odpowiedzialny także za dopuszczenie do kierunków magisterskich i doktoranckich.

Zagraniczne stopnie uniwersyteckie

Pytania dotyczące używania zagranicznych stopni uniwersyteckich należy kierować do właściwych ministerstw nauki w danym kraju związkowym. Generalna zasada: krajowe przepisy o szkolnictwie wyższym dopuszczają możliwość używania zagranicznego stopnia naukowego w oryginalnym brzmieniu. Zamiana stopnia naukowego uzyskanego za granicą na stopień niemiecki jest niemożliwa. Wyjątek stanowią późni przesiedleńcy (przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 1 stycznia 1993), którzy podlegają szczególnym regulacjom w tym zakresie. Więcej informacji na temat uznawania zagranicznych dyplomów ukończenia szkół wyższych można znaleźć w bazie danych ANABIN.

Podstawy prawne dotyczące uznawania kwalifikacji w szkolnictwie wyższym

W zależności od celu uznania kwalifikacji i kraju pochodzenia obowiązują różne podstawy prawne. W kwestii kwalifikacji zdobytych w państwach sygnatariuszach Konwencji Lizbońskiej, jak również dyplomów wydanych przez te państwa, obowiązują regulacje przyjęte w konwencji. Wobec państw, które nie ratyfikowały Konwencji Lizbońskiej, stosuje się następujące porozumienia (jeśli zostały ratyfikowane przez dane państwo):

  • Europejska konwencja o równoważności świadectw dojrzałości
  • Europejska konwencja o równoważności okresów studiów uniwersyteckich
  • Europejska konwencja o uznawaniu stopni akademickich i świadectw ukończenia szkół wyższych
  • Europejska konwencja o ogólnej równoważności okresów studiów uniwersyteckich

Konwencje można pobrać na stronie Centralnego Urzędu ds. Uznawalności Zagranicznego Wykształcenia (ZAB), dostępnej za pośrednictwem serwisu Sekretariatu Stałej Konferencji Ministrów Kultury Krajów Związkowych Republiki Federalnej Niemiec.

Ogólne informacje o studiach w Niemczech można uzyskać w Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD).