Słowniczek

Glossar

Objaśnienie ważnych terminów specjalistycznych z zakresu uznania kwalifikacji zawodowych.

› Pokaż całą treść



Analiza kwalifikacji

Zakres zastosowania ustawy o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) dopuszcza możliwość ustalenia kompetencji zawodowych za pomocą analizy kwalifikacji. Do zastosowania analizy kwalifikacji dochodzi wtedy, gdy wnioskodawca nie może w całości przedstawić wymaganych dokumentów lub gdy zachodzą wątpliwości co do ich treści lub poprawności (§ 14 BQFG wzgl. § 50b ust. 4 HwO). Tego rodzaju analiza może obejmować próbki pracy, rozmowy ze specjalistami, a także egzaminy praktyczne i teoretyczne. Brak możliwości przedstawienia wymaganych dokumentów nie może być spowodowany z winy wnioskodawcy. Właściwy organ może zażądać, aby wnioskodawca złożył w tej sprawie oświadczenie pod odpowiedzialnością karną.

BQFG (niem. Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych)

Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG - art. 1 ustawy o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą) - jest to nowa ustawa federalna w zakresie kompetencji Federalnego Ministerstwa Edukacji i Badań Naukowych. Jest to pewnego rodzaju ustawa macierzysta określająca zasady uznawania kwalifikacji zawodowych w Niemczech. Reguluje ona sposób postępowania i kryteria oceny równoważności kwalifikacji zdobytych za granicą z niemieckim zawodem referencyjnym.

Dokumenty potwierdzające wykształcenie

Dyplomy, świadectwa egzaminacyjne i inne świadectwa kwalifikacji, wystawione przez instytucję danego państwa kształcącego i potwierdzające ukończenie kształcenia lub doskonalenia zawodowego.

Doświadczenie zawodowe

Faktyczne i zgodne z prawem wykonywanie konkretnego zawodu w kraju lub za granicą.

Dyplom zawodowy

Dokument stwierdzający ukończenie kształcenia lub doskonalenia zawodowego, uzyskany w wyniku złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego lub egzaminu uznanego przez państwo.

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa Unii Europejskiej (zwana dyrektywą w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych) weszła w życie w dniu 15 października 2005 r. i zawiera 15 zaleceń dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych. Odnosi się ona do zawodów regulowanych oraz określa kryteria i zasady postępowania dla obywateli UE w zakresie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych w państwach członkowskich. Jako kryterium oceny równoważności kwalifikacji zawodowych w dyrektywie zastosowano pojęcie „istotne różnice“. Dyrektywa zaleca, aby jednostki uprawnione do uznawania kwalifikacji zawodowych uwzględniały doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie, tak aby umożliwić wyrównanie istotnych różnic w poziomach wykształcenia. Na końcu dyrektywa zaleca tak zwane środki adaptacyjne na wypadek, gdyby zachodziły istotne różnice.

Egzamin sprawdzający poziom wiedzy

Egzamin będący formą potwierdzenia równoważności posiadanej wiedzy i posiadanych umiejętności zawodowych. Egzamin sprawdzający poziom wiedzy odnosi się do treści niemieckiego państwowego egzaminu końcowego. Nie oznacza to, że objętość egzaminu odpowiada egzaminowi państwowemu. Jednakże możliwy jest sprawdzian wiedzy we wszystkich dziedzinach egzaminu końcowego.

Izby

Korporacje grup zawodowych, zorganizowane najczęściej na mocy prawa publicznego na szczeblu krajów związkowych. Obok reprezentacji swoich członków izby wykonują zlecone im zadania państwowe. Nadzór nad izbami sprawuje państwo. Izby wydają między innymi dopuszczenia do wykonywania zawodów i mają wpływ na kształcenie zawodowe i wytyczne w zakresie przeprowadzania egzaminów.

Zgodnie z BQFG następujące izby są właściwymi organami upoważnionymi do oceny równoważności zawodów:

  • izby przemysłowo-handlowe
  • izba rzemieślnicza
  • Izba Rolnicza
  • izby adwokackie, rzeczników patentowych i notarialne
  • izby rewidentów gospodarczych i doradców podatkowych
  • izby lekarskie, stomatologiczne, weterynaryjne i aptekarskie.

Kształcenie w systemie dualnym (także system dualny)

Organizacja kształcenia w zawodzie uzyskanym w drodze kształcenia dualnego w Niemczech przewiduje połączenie nauki teoretycznej z praktyczną nauką zawodu. Tym samym zajęcia odbywają się w dwóch miejscach: zdobywanie wiedzy teoretycznej - w szkole zawodowej w niepełnym wymiarze godzin i nauka praktyczna - w zakładzie pracy (dual.).

Kształcenie zawodowe

Wykształcenie lub dokształcanie zawodowe uregulowane przepisami prawa lub kodeksem postępowania administracyjnego. Wykształcenie zawodowe jest rozumiane jako uporządkowany tok nauki, podczas którego uczeń nabywa kompetencje, wiedzę i umiejętności, niezbędne do wykonywania działalności zawodowej wymagającej odpowiednich kwalifikacji (zdolność zawodowa do działania). Wykształcenie zawodowe może obejmować także zdobycie wymaganego doświadczenia zawodowego. Dokształcanie zawodowe poszerza zdolność zawodową do działania poza zakres wykształcenia zawodowego. Celem jest zabezpieczenie szans na karierę zawodową oraz dostosowanie wiedzy i kompetencji do wyższych wymagań.

Kwalifikacje zawodowe

Kompetencje zawodowe, wiedza i umiejętności, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadectwami kwalifikacji lub doświadczeniem zawodowym w danej dziedzinie.

Państwo trzecie

Przez państwo trzecie w Niemczech rozumie się państwo nienależące do Unii Europejskiej ani do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, łącznie ze Szwajcarią.

Późni przesiedleńcy (przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 1 stycznia 1993)

Późni przesiedleńcy - są to osoby pochodzenia niemieckiego z państw sukcesyjnych po Związku Radzieckim, a także z innych państw Europy Wschodniej, które w drodze specjalnego postępowania o przyjęcie i potwierdzenie niemieckiego pochodzenia w Federalnym Urzędzie Administracyjnym zalegalizowali swój pobyt w Niemczech, spełniając warunki określone w Ustawie federalnej o wypędzonych. Do osób tych zalicza się także małżonków i dzieci.

Środek adaptacyjny

Nazwa „środek adaptacyjny” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Środek adaptacyjny umożliwia wyrównanie istotnych różnic, stwierdzonych w zawodach regulowanych między zagranicznymi kwalifikacjami zawodowymi a krajowymi kwalifikacjami referencyjnymi, tak aby uzyskać uznanie i tym samym dopuszczenie do wykonywania zawodu lub prawo do używania tytułu zawodowego. Podjęcie środka adaptacyjnego (= środek wyrównawczy) pozwala udokumentować równoważne umiejętności i równoważną wiedzę. W zależności od zawodu środki adaptacyjne mogą mieć formę stażu adaptacyjnego lub egzaminu (test umiejętności lub egzamin sprawdzający poziom wiedzy).

Staż adaptacyjny

Nazwa „staż adaptacyjny” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Ukończenie stażu adaptacyjnego umożliwia wyrównanie istotnych różnic, stwierdzonych w zawodach regulowanych między zagranicznymi kwalifikacjami zawodowymi a krajowymi kwalifikacjami referencyjnymi, tak aby uzyskać uznanie i tym samym dopuszczenie do wykonywania zawodu lub prawo do używania tytułu zawodowego. Staż adaptacyjny może odbyć się w formie dodatkowego kształcenia i jest przedmiotem oceny. Staże adaptacyjne są często organizowane jako praktyki zawodowe pod kierownictwem specjalisty w danym zawodzie.

Test umiejętności

Nazwa „test umiejętności” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Określa ona egzamin przeprowadzany przez uprawnione jednostki, którego złożenie z wynikiem pozytywnym jest warunkiem potwierdzenia równoważności stanu wiedzy wnioskodawcy. Test umiejętności obejmuje dziedziny, których znajomość jest niezbędna do wykonywania zawodu w państwie przyjmującym. Dyrektywa 2005/36/WE zaleca, aby test umiejętności był ograniczony do ustalonych braków w wykształceniu. Jednostki uprawnione do uznawania kwalifikacji zawodowych są zobowiązane do uwzględnienia kwalifikacji zdobytych w państwie członkowskim, z którego pochodzi wnioskodawca.

UE/EOG/Szwajcaria

Państwa Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcaria. Państwa członkowskie UE to: Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Dania, Niemcy, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Austria, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Czechy, Węgry, Wielka Brytania i Cypr. Państwa EOG - są to wszystkie państwa członkowskie UE, łącznie z Islandią, Liechtensteinem i Norwegią. Szwajcaria bierze udział w europejskim systemie uznawania kwalifikacji zawodowych na podstawie dwustronnych porozumień z UE.

Ustawa o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą

„Ustawa o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą” - jest to nieoficjalna nazwa „Ustawy o udoskonaleniu zasad stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą“ w skróconej formie. Ustawa określa zasady uznawania zagranicznych kwalifikacji zawodowych w odniesieniu do zawodów wchodzących w zakres kompetencji federacji. Jest to ustawa zawierająca zmiany w nowej ustawie federalnej „Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych - BQFG“ (zakres kompetencji BMBF), a także w specjalistycznych ustawach i rozporządzeniach z zakresu prawa zawodowego (kompetencje resortów specjalistycznych).

Uznanie kwalifikacji

Uznanie kwalifikacji zawodowych oznacza ocenę dyplomu zawodowego uzyskanego za granicą i – w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku – stwierdzenie jego równoważności z odpowiednimi niemieckimi dokumentami potwierdzającymi wykształcenie. W ramach formalnego procesu oceny porównuje się zagraniczny dyplom na podstawie ustalonych kryteriów formalnych, jak treść i okres kształcenia, z niemieckim dyplomem zawodowym. Wynik oceny równoważności ustala się na mocy decyzji, która zrównuje prawnie wnioskodawcę z osobami, które posiadają odpowiedni niemiecki dyplom zawodowy.

Uznanie równoważności (także zaświadczenie o równoważności)

Jeśli po zakończeniu postępowań w sprawie oceny równoważności zgodnie z BQFG (niem. Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych) nie stwierdzi się istotnych różnic między zagranicznym a niemieckim zawodem referencyjnym, właściwy organ poświadczy równoważność. Zamiast niemieckiego świadectwa egzaminacyjnego dojdzie do wydania zaświadczenia o równoważności. Jest to oficjalna decyzja, która zrównuje prawnie swojego właściciela z osobami, które posiadają odpowiedni niemiecki dyplom zawodowy.

Właściwy organ

Urząd lub inna instytucja (na przykład izba), która dokonuje na mocy obowiązujących przepisów prawa i obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego oceny równoważności kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą.

Zawód mistrzowski wymagający zezwolenia

Mistrz w zawodzie rzemieślniczym w Niemczech - jest to dyplom w ramach doskonalenia zawodowego. Mistrz może samodzielnie zarządzać zakładem rzemieślniczym i kształcić praktykantów zgodnie z przepisami prawa. Jest on zatem specjalistą w swojej dziedzinie, instruktorem i przedsiębiorcom. Mistrz może być także zatrudniony na wyższym stanowisku w przedsiębiorstwie. Działalności gospodarcze, których prowadzenie wiąże się ze szczególnym ryzykiem, wymagają uzyskania zezwolenia; są one wymienione w załączniku A do niemieckiej ustawy o rzemiośle (HwO). Warunkiem niezależnego wykonywania tego rodzaju rzemiosła jest wpis do rejestru rzemieślników.

Zawód uzyskany w drodze kształcenia dualnego

Zawód uzyskany w drodze kształcenia dualnego oznacza działalność zawodową, którą określają przepisy jednolicie regulujące program nauczania na szczeblu federalnym (m.in. ustawa o kształceniu zawodowym (BBiG), ustawa o rzemiośle (HwO)); nauka takiego zawodu odbywa się w systemie dualnym, tzn. z połączeniem nauki teoretycznej z praktyczną nauką zawodu. W Niemczech wyróżnia się około 330 zawodów, które można uzyskać w drodze kształcenia dualnego (mechanik przemysłowy, mechatronik samochodowy, ekspedient, specjalista medyczny).

Zawody nieregulowane

W przypadku zawodów nieregulowanych dostęp do zawodu lub jego wykonywanie nie są uzależnione od konkretnych wytycznych państwowych. Oznacza to, że zawód można wykonywać bez konieczności uzyskania zezwolenia od państwa. Dotyczy to w szczególności wszystkich zawodów, które można uzyskać w systemie dualnym. Jeżeli konkretny zawód w Niemczech nie jest regulowany przez państwo, to na niemieckim rynku pracy można ubiegać się o zatrudnienie z zagranicznymi kwalifikacjami lub założyć własną działalność gospodarczą. Lista wszystkich zawodów, które można uzyskać w drodze kształcenia dualnego w Niemczech (zawody nieregulowane) jest zamieszczona na stronie internetowej Federalnego Instytutu ds. Kształcenia Zawodowego.

Zawody regulowane

Działalność zawodowa, której podjęcie lub wykonywanie jest związane na mocy przepisów prawa lub kodeksu postępowania administracyjnego z posiadaniem konkretnych kwalifikacji zawodowych. Zawody regulowane to między innymi lekarz, psychoterapeuta, pielęgniarka, adwokat, nauczyciel. Pewnego rodzaju formą wykonywania jest używanie nazwy zawodu, która zgodnie z przepisami prawa lub kodeksem postępowania administracyjnego ogranicza się do osób, posiadających konkretne kwalifikacje zawodowe. W Niemczech wyróżnia się 81 zawodów regulowanych prawem federalnym (w tym 41 zawodów mistrzowskich wymagających zezwolenia) i 18 zawodów regulowanych na szczeblu krajów związkowych. Lista zawodów regulowanych w Niemczech jest zamieszczona na stronie internetowej Unii Europejskiej.

Zawody wymagające doskonalenia zawodowego

„Zawodem wymagającym doskonalenia zawodowego“ określa się działalność zawodową, do której wykonywania niezbędna jest wiedza i kompetencje na wyższym poziomie. Są one zdefiniowane w przepisach jednolicie regulujących program doskonalenia zawodowego na szczeblu federalnym (ustawa o kształceniu zawodowym (BBiG) i ustawa o rzemiośle (HwO)) oraz muszą być potwierdzone egzaminem (tzw. dyplomem w ramach doskonalenia zawodowego).

Dokształcanie zawodowe w Niemczech z reguły odbywa się na bazie kształcenia zawodowego (pierwsze wykształcenie zawodowe), jednakże dostęp można uzyskać także z odpowiednim doświadczeniem zawodowym. Celem dokształcania zawodowego jest zachowanie i dostosowanie kompetencji, wiedzy i umiejętności, zdobytych podczas kształcenia zawodowego, lub ich poszerzenie i rozwój w życiu zawodowym.