Słowniczek

Glossar

Objaśnienie ważnych terminów specjalistycznych z zakresu uznania kwalifikacji zawodowych.

› Pokaż całą treść



Analiza kwalifikacji

Zakres zastosowania ustawy o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) dopuszcza możliwość ustalenia kompetencji zawodowych za pomocą analizy kwalifikacji. Do zastosowania analizy kwalifikacji dochodzi wtedy, gdy wnioskodawca nie może w całości przedstawić wymaganych dokumentów lub gdy zachodzą wątpliwości co do ich treści lub poprawności (§ 14 BQFG wzgl. § 50b ust. 4 HwO). Tego rodzaju analiza może obejmować próbki pracy, rozmowy ze specjalistami, a także egzaminy praktyczne i teoretyczne. Brak możliwości przedstawienia wymaganych dokumentów nie może być spowodowany z winy wnioskodawcy. Właściwy organ może zażądać, aby wnioskodawca złożył w tej sprawie oświadczenie pod odpowiedzialnością karną.

BQFG (niem. Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych)

Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG - art. 1 ustawy o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą) - jest to nowa ustawa federalna w zakresie kompetencji Federalnego Ministerstwa Edukacji i Badań Naukowych. Jest to pewnego rodzaju ustawa macierzysta określająca zasady uznawania kwalifikacji zawodowych w Niemczech. Reguluje ona sposób postępowania i kryteria oceny równoważności kwalifikacji zdobytych za granicą z niemieckim zawodem referencyjnym.

Dokumenty potwierdzające wykształcenie

Dyplomy, świadectwa egzaminacyjne i inne świadectwa kwalifikacji, wystawione przez instytucję danego państwa kształcącego i potwierdzające ukończenie kształcenia lub doskonalenia zawodowego.

Doświadczenie zawodowe

Faktyczne i zgodne z prawem wykonywanie konkretnego zawodu w kraju lub za granicą.

Dyplom zawodowy

Dokument stwierdzający ukończenie kształcenia lub doskonalenia zawodowego, uzyskany w wyniku złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego lub egzaminu uznanego przez państwo.

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa Unii Europejskiej (zwana dyrektywą w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych) weszła w życie w dniu 15 października 2005 r. i zawiera 15 zaleceń dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych. Odnosi się ona do zawodów regulowanych oraz określa kryteria i zasady postępowania dla obywateli UE w zakresie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych w państwach członkowskich. Jako kryterium oceny równoważności kwalifikacji zawodowych w dyrektywie zastosowano pojęcie „istotne różnice“. Dyrektywa zaleca, aby jednostki uprawnione do uznawania kwalifikacji zawodowych uwzględniały doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie, tak aby umożliwić wyrównanie istotnych różnic w poziomach wykształcenia. Na końcu dyrektywa zaleca tak zwane środki adaptacyjne na wypadek, gdyby zachodziły istotne różnice.

Egzamin sprawdzający poziom wiedzy

Egzamin będący formą potwierdzenia równoważności posiadanej wiedzy i posiadanych umiejętności zawodowych. Egzamin sprawdzający poziom wiedzy odnosi się do treści niemieckiego państwowego egzaminu końcowego. Nie oznacza to, że objętość egzaminu odpowiada egzaminowi państwowemu. Jednakże możliwy jest sprawdzian wiedzy we wszystkich dziedzinach egzaminu końcowego.

Izby

Korporacje grup zawodowych, zorganizowane najczęściej na mocy prawa publicznego na szczeblu krajów związkowych. Obok reprezentacji swoich członków izby wykonują zlecone im zadania państwowe. Nadzór nad izbami sprawuje państwo. Izby wydają między innymi dopuszczenia do wykonywania zawodów i mają wpływ na kształcenie zawodowe i wytyczne w zakresie przeprowadzania egzaminów.

Zgodnie z BQFG następujące izby są właściwymi organami upoważnionymi do oceny równoważności zawodów:

  • izby przemysłowo-handlowe
  • izba rzemieślnicza
  • Izba Rolnicza
  • izby adwokackie, rzeczników patentowych i notarialne
  • izby rewidentów gospodarczych i doradców podatkowych
  • izby lekarskie, stomatologiczne, weterynaryjne i aptekarskie.

Kształcenie w systemie dualnym (także system dualny)

Organizacja kształcenia w zawodzie uzyskanym w drodze kształcenia dualnego w Niemczech przewiduje połączenie nauki teoretycznej z praktyczną nauką zawodu. Tym samym zajęcia odbywają się w dwóch miejscach: zdobywanie wiedzy teoretycznej - w szkole zawodowej w niepełnym wymiarze godzin i nauka praktyczna - w zakładzie pracy (dual.).

Kształcenie zawodowe

Wykształcenie lub dokształcanie zawodowe uregulowane przepisami prawa lub kodeksem postępowania administracyjnego. Wykształcenie zawodowe jest rozumiane jako uporządkowany tok nauki, podczas którego uczeń nabywa kompetencje, wiedzę i umiejętności, niezbędne do wykonywania działalności zawodowej wymagającej odpowiednich kwalifikacji (zdolność zawodowa do działania). Wykształcenie zawodowe może obejmować także zdobycie wymaganego doświadczenia zawodowego. Dokształcanie zawodowe poszerza zdolność zawodową do działania poza zakres wykształcenia zawodowego. Celem jest zabezpieczenie szans na karierę zawodową oraz dostosowanie wiedzy i kompetencji do wyższych wymagań.

Kwalifikacje zawodowe

Kompetencje zawodowe, wiedza i umiejętności, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadectwami kwalifikacji lub doświadczeniem zawodowym w danej dziedzinie.

Państwo trzecie

Przez państwo trzecie w Niemczech rozumie się państwo nienależące do Unii Europejskiej ani do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, łącznie ze Szwajcarią.

Późni przesiedleńcy (przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 1 stycznia 1993)

Późni przesiedleńcy - są to osoby pochodzenia niemieckiego z państw sukcesyjnych po Związku Radzieckim, a także z innych państw Europy Wschodniej, które w drodze specjalnego postępowania o przyjęcie i potwierdzenie niemieckiego pochodzenia w Federalnym Urzędzie Administracyjnym zalegalizowali swój pobyt w Niemczech, spełniając warunki określone w Ustawie federalnej o wypędzonych. Do osób tych zalicza się także małżonków i dzieci.

Środek adaptacyjny

Nazwa „środek adaptacyjny” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Środek adaptacyjny umożliwia wyrównanie istotnych różnic, stwierdzonych w zawodach regulowanych między zagranicznymi kwalifikacjami zawodowymi a krajowymi kwalifikacjami referencyjnymi, tak aby uzyskać uznanie i tym samym dopuszczenie do wykonywania zawodu lub prawo do używania tytułu zawodowego. Podjęcie środka adaptacyjnego (= środek wyrównawczy) pozwala udokumentować równoważne umiejętności i równoważną wiedzę. W zależności od zawodu środki adaptacyjne mogą mieć formę stażu adaptacyjnego lub egzaminu (test umiejętności lub egzamin sprawdzający poziom wiedzy).

Staż adaptacyjny

Nazwa „staż adaptacyjny” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Ukończenie stażu adaptacyjnego umożliwia wyrównanie istotnych różnic, stwierdzonych w zawodach regulowanych między zagranicznymi kwalifikacjami zawodowymi a krajowymi kwalifikacjami referencyjnymi, tak aby uzyskać uznanie i tym samym dopuszczenie do wykonywania zawodu lub prawo do używania tytułu zawodowego. Staż adaptacyjny może odbyć się w formie dodatkowego kształcenia i jest przedmiotem oceny. Staże adaptacyjne są często organizowane jako praktyki zawodowe pod kierownictwem specjalisty w danym zawodzie.

Test umiejętności

Nazwa „test umiejętności” wywodzi się z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Określa ona egzamin przeprowadzany przez uprawnione jednostki, którego złożenie z wynikiem pozytywnym jest warunkiem potwierdzenia równoważności stanu wiedzy wnioskodawcy. Test umiejętności obejmuje dziedziny, których znajomość jest niezbędna do wykonywania zawodu w państwie przyjmującym. Dyrektywa 2005/36/WE zaleca, aby test umiejętności był ograniczony do ustalonych braków w wykształceniu. Jednostki uprawnione do uznawania kwalifikacji zawodowych są zobowiązane do uwzględnienia kwalifikacji zdobytych w państwie członkowskim, z którego pochodzi wnioskodawca.

UE/EOG/Szwajcaria

Państwa Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcaria. Państwa członkowskie UE to: Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Dania, Niemcy, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Austria, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Czechy, Węgry, Wielka Brytania i Cypr. Państwa EOG - są to wszystkie państwa członkowskie UE, łącznie z Islandią, Liechtensteinem i Norwegią. Szwajcaria bierze udział w europejskim systemie uznawania kwalifikacji zawodowych na podstawie dwustronnych porozumień z UE.

Ustawa o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą

„Ustawa o uznaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą” - jest to nieoficjalna nazwa „Ustawy o udoskonaleniu zasad stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą“ w skróconej formie. Ustawa określa zasady uznawania zagranicznych kwalifikacji zawodowych w odniesieniu do zawodów wchodzących w zakres kompetencji federacji. Jest to ustawa zawierająca zmiany w nowej ustawie federalnej „Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych - BQFG“ (zakres kompetencji BMBF), a także w specjalistycznych ustawach i rozporządzeniach z zakresu prawa zawodowego (kompetencje resortów specjalistycznych).

Uznanie kwalifikacji

Uznanie kwalifikacji zawodowych oznacza ocenę dyplomu zawodowego uzyskanego za granicą i – w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku – stwierdzenie jego równoważności z odpowiednimi niemieckimi dokumentami potwierdzającymi wykształcenie. W ramach formalnego procesu oceny porównuje się zagraniczny dyplom na podstawie ustalonych kryteriów formalnych, jak treść i okres kształcenia, z niemieckim dyplomem zawodowym. Wynik oceny równoważności ustala się na mocy decyzji, która zrównuje prawnie wnioskodawcę z osobami, które posiadają odpowiedni niemiecki dyplom zawodowy.

Uznanie równoważności (także zaświadczenie o równoważności)

Jeśli po zakończeniu postępowań w sprawie oceny równoważności zgodnie z BQFG (niem. Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych) nie stwierdzi się istotnych różnic między zagranicznym a niemieckim zawodem referencyjnym, właściwy organ poświadczy równoważność. Zamiast niemieckiego świadectwa egzaminacyjnego dojdzie do wydania zaświadczenia o równoważności. Jest to oficjalna decyzja, która zrównuje prawnie swojego właściciela z osobami, które posiadają odpowiedni niemiecki dyplom zawodowy.

Właściwy organ

Urząd lub inna instytucja (na przykład izba), która dokonuje na mocy obowiązujących przepisów prawa i obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego oceny równoważności kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą.

Zawód mistrzowski wymagający zezwolenia

Mistrz w zawodzie rzemieślniczym w Niemczech - jest to dyplom w ramach doskonalenia zawodowego. Mistrz może samodzielnie zarządzać zakładem rzemieślniczym i kształcić praktykantów zgodnie z przepisami prawa. Jest on zatem specjalistą w swojej dziedzinie, instruktorem i przedsiębiorcom. Mistrz może być także zatrudniony na wyższym stanowisku w przedsiębiorstwie. Działalności gospodarcze, których prowadzenie wiąże się ze szczególnym ryzykiem, wymagają uzyskania zezwolenia; są one wymienione w załączniku A do niemieckiej ustawy o rzemiośle (HwO). Warunkiem niezależnego wykonywania tego rodzaju rzemiosła jest wpis do rejestru rzemieślników.

Zawód uzyskany w drodze kształcenia dualnego

Zawód uzyskany w drodze kształcenia dualnego oznacza działalność zawodową, którą określają przepisy jednolicie regulujące program nauczania na szczeblu federalnym (m.in. ustawa o kształceniu zawodowym (BBiG), ustawa o rzemiośle (HwO)); nauka takiego zawodu odbywa się w systemie dualnym, tzn. z połączeniem nauki teoretycznej z praktyczną nauką zawodu. W Niemczech wyróżnia się około 330 zawodów, które można uzyskać w drodze kształcenia dualnego (mechanik przemysłowy, mechatronik samochodowy, ekspedient, specjalista medyczny).

Zawody nieregulowane

W przypadku zawodów nieregulowanych dostęp do zawodu lub jego wykonywanie nie są uzależnione od konkretnych wytycznych państwowych. Oznacza to, że zawód można wykonywać bez konieczności uzyskania zezwolenia od państwa. Dotyczy to w szczególności wszystkich zawodów, które można uzyskać w systemie dualnym. Jeżeli konkretny zawód w Niemczech nie jest regulowany przez państwo, to na niemieckim rynku pracy można ubiegać się o zatrudnienie z zagranicznymi kwalifikacjami lub założyć własną działalność gospodarczą. Lista wszystkich zawodów, które można uzyskać w drodze kształcenia dualnego w Niemczech (zawody nieregulowane) jest zamieszczona na stronie internetowej Federalnego Instytutu ds. Kształcenia Zawodowego.

Zawody regulowane

Działalność zawodowa, której podjęcie lub wykonywanie jest związane na mocy przepisów prawa lub kodeksu postępowania administracyjnego z posiadaniem konkretnych kwalifikacji zawodowych. Zawody regulowane to między innymi lekarz, psychoterapeuta, pielęgniarka, adwokat, nauczyciel. Pewnego rodzaju formą wykonywania jest używanie nazwy zawodu, która zgodnie z przepisami prawa lub kodeksem postępowania administracyjnego ogranicza się do osób, posiadających konkretne kwalifikacje zawodowe. W Niemczech wyróżnia się 81 zawodów regulowanych prawem federalnym (w tym 41 zawodów mistrzowskich wymagających zezwolenia) i 18 zawodów regulowanych na szczeblu krajów związkowych. Lista zawodów regulowanych w Niemczech jest zamieszczona na stronie internetowej Unii Europejskiej.

Zawody wymagające doskonalenia zawodowego

„Zawodem wymagającym doskonalenia zawodowego“ określa się działalność zawodową, do której wykonywania niezbędna jest wiedza i kompetencje na wyższym poziomie. Są one zdefiniowane w przepisach jednolicie regulujących program doskonalenia zawodowego na szczeblu federalnym (ustawa o kształceniu zawodowym (BBiG) i ustawa o rzemiośle (HwO)) oraz muszą być potwierdzone egzaminem (tzw. dyplomem w ramach doskonalenia zawodowego).

Dokształcanie zawodowe w Niemczech z reguły odbywa się na bazie kształcenia zawodowego (pierwsze wykształcenie zawodowe), jednakże dostęp można uzyskać także z odpowiednim doświadczeniem zawodowym. Celem dokształcania zawodowego jest zachowanie i dostosowanie kompetencji, wiedzy i umiejętności, zdobytych podczas kształcenia zawodowego, lub ich poszerzenie i rozwój w życiu zawodowym.

Akt małżeństwa

Niemiecki: Eheurkunde
Także: akt ślubu

Oficjalny dokument dotyczący istnienia lub zakończenia małżeństwa. Akt małżeństwa otrzymuje się w Urzędzie Stanu Cywilnego bezpośrednio po zawarciu związku małżeńskiego. Można także złożyć wniosek o jego wydanie w późniejszym czasie.


Analiza kwalifikacji

Niemiecki: Qualifikationsanalyse

Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) oferuje możliwość określenia kompetencji zawodowych za pomocą analizy kwalifikacji w obrębie zawodów wymagających szkolenia dualnego oraz tytułów mistrzowskich. Analiza kwalifikacji jest wykonywana, jeśli np. z powodu ucieczki z kraju nie można potwierdzić swoich kwalifikacji zawodowych z kraju pochodzenia na podstawie dokumentów. Mogą również pojawić się wątpliwości właściwego organu co do treści lub prawidłowości dokumentów (patrz § 14 BQFG lub § 50b (4) HwO). Kompetencje zawodowe oceniane są przez ekspertów np. na podstawie próbki pracy, fachowej rozmowy lub pracy w firmie na okres próbny. Nie należy się samemu obwiniać za to, że nie można przedłożyć wymaganych dokumentów. Właściwy organ może zażądać złożenia pod przysięgą oświadczenie o niemożności przedstawienia dokumentów nie z własnej winy.


Automatyczne uznanie kwalifikacji zawodowych

Niemiecki: Automatische Anerkennung

Dla niektórych zawodów regulowanych w Unii Europejskiej (UE) obowiązuje automatyczne uznanie kwalifikacji zawodowych. Automatyczne uznanie dotyczy lekarzy oraz stomatologów, przy czym obowiązuje również specjalistyczne kształcenie ustawiczne. Ponadto istnieje automatyczne uznanie dla lekarzy weterynarii, farmaceutów, pielęgniarek, położnych oraz architektów.

Te zawody posiadają jednolite standardy kształcenia zawodowego w całej UE. Zawody te są wymienione w załączniku do Dyrektywy UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (2005/36/WE).

Również w celu automatycznego uznania należy złożyć wniosek we właściwym urzędzie. W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji nie podejmuje się jednak indywidualnego badania równoważności.


Badanie równoważności

Niemiecki: Gleichwertigkeitsprüfung
Także: stwierdzenie równoważności [Gleichwertigkeits·feststellung]

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ w Niemczech sprawdza, czy kwalifikacje zawodowe osoby są równoważne z porównywalnym zawodem niemieckim. Dlatego badanie to nazywane jest badaniem równoważności. Właściwy organ wymaga do badania świadectw i dokumentów, które informują o treści i czasie trwania kwalifikacji zawodowych. Ważne jest przy tym również doświadczenie zawodowe w danym zawodzie.


Badanie umiejętności

Niemiecki: Eignungsprüfung
Także:
Defizitprüfung [badanie braków]

Badanie umiejętności jest formą środka wyrównawczego dla obywateli państw UE/EOG/Szwajcarii.

Jeżeli w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie regulowanym stwierdzono istotne różnice między kwalifikacjami zawodowymi osoby a porównywalnym zawodem niemieckim, można skorzystać z badania umiejętności. Badanie umiejętności odnosi się przy tym tylko do tych treści, które warunkują wykonywanie danego zawodu w Niemczech, a które nie zostały udokumentowane w dokumentach. Badanie umiejętności uwzględnia posiadane już kwalifikacje zawodowe z kraju pochodzenia.


Certyfikat zgodności

Niemiecki: Konformitätsbescheinigung
Także: certyfikat zgodności UE

Certyfikat zgodności jest oficjalnym dokumentem Unii Europejskiej (UE). Certyfikat zgodności potwierdza ukończenie kształcenia zgodnie z minimalnymi standardami UE. Nazywa się to wówczas zgodnością kształcenia. W ramach uznawania kwalifikacji zawodowych wymagany jest certyfikat zgodności, jeżeli kwalifikacje zawodowe, które mają zostać uznane, pochodzą z okresu przed przystąpieniem danego kraju kształcenia do UE. Certyfikat zgodności wydawany jest dla kwalifikacji zawodowych z automatycznym uznawaniem.



Decyzja o opłatach

Niemiecki: Gebührenbescheid

Oficjalne pismo otrzymywane z urzędu w celu uiszczenia określonej opłaty.


Decyzja w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych

Niemiecki: Anerkennungsbescheid
Także: decyzja o równoważności Gleichwertigkeits·bescheid], decyzja, decyzja o równoważności, decyzja o stwierdzeniu równoważności[Gleichwertigkeits·feststellung], czy też zaświadczenie o uznaniu kwalifikacji [Anerkennungs·urkunde]

Decyzja w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych jest prawnie wiążącym pismem, w którym właściwy organ informuje Państwa o wyniku postępowania w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych.

W przypadku pełnego uznania decyzją o uznaniu może być również prawo do wykonywania zawodu lub pozwolenie na wykonywanie zawodu, pozwolenie na posługiwanie się tytułem zawodowym lub zaświadczenie o uznaniu kwalifikacji przez państwo.


Dokument potwierdzający wykształcenie

Niemiecki: Ausbildungsnachweis

Dyplomy, świadectwa egzaminacyjne i inne dokumenty oraz dowody, które dokumentują kwalifikacje zawodowe są dokumentami potwierdzającymi wykształcenie. Dokumenty potwierdzające wykształcenie muszą być wydane przez organ kraju, w którym uzyskano kwalifikacje zawodowe.


Doskonalenie, zawodowe

Niemiecki: Fortbildung, berufliche
Także: kształcenie doskonalące [Aufstiegs·fortbildung]

Celem doskonalenia jest utrzymanie, dostosowanie lub poszerzenie sprawności, wiedzy i umiejętności nabytych podczas kształcenia zawodowego. Umożliwia to rozwój zawodowy. Doskonalenie zawodowe reguluje niemiecka Ustawa o kształceniu zawodowym (BBiG) lub niemiecka Ustawa o rzemiośle (HwO). Treści, cele, wymagania i procedury oraz wymagania egzaminacyjne określają właściwe organy, które również powołują komisje egzaminacyjne. Pomyślne uczestnictwo w doskonaleniu prowadzi do uzyskania dyplomu doskonalenia zawodowego.

Doskonalenie zawodowe w Niemczech opiera się zazwyczaj na kształceniu zawodowym. Dostęp jest jednak również możliwy dzięki odpowiedniemu doświadczeniu zawodowemu.


Dostęp do rynku pracy

Niemiecki: Arbeitsmarktzugang

Wymogi prawne lub zawodowe na niemieckim rynku pracy. Dostęp do rynku pracy reguluje Ustawa o pobycie (AufenthG). Dla obywateli państw UE/EOG i Szwajcarii obowiązują inne zasady niż dla osób z państw trzecich. Obywatele państw UE/EOG i Szwajcarii korzystają ze swobody osiedlania się i wykonywania zawodu. Osoby z państw trzecich chcące pracować w Niemczech muszą uzyskać wcześniej zgodę Federalnej Agencji Pracy (BA). Nazywa się to kontrolą pierwszeństwa.


Doświadczenie zawodowe

Niemiecki: Berufserfahrung
Także: praktyka w zawodzie [Berufs·praxis]

Doświadczenie w zawodzie. Oznacza to faktyczne i zgodne z prawem wykonywanie danego zawodu w Niemczech lub w innym kraju.


Dualne kształcenie zawodowe

Niemiecki: Duale Berufsausbildung
Także: system dualny

patrz kształcenie zawodowe


Dyplom doskonalenia zawodowego

Niemiecki: Fortbildungsabschluss

Dyplom doskonalenia zawodowego to dyplom przyznawany po pomyślnym zakończeniu doskonalenia zawodowego. Dyplom doskonalenia zawodowego potwierdza kwalifikacje zawodowe, które są porównywalne z poziomem kompetencji licencjatu akademickiego lub nawet tytułu mistrzowskiego.

Dyplomami doskonalenia zawodowego są różnorodne tytuły mistrzowskie, np. mistrz rzemieślniczy, mistrz przemysłowy lub mistrz rolnictwa, poza tym doradca specjalistyczny, specjaliści, specjaliści ds. handlu, ekonomii.


Dyplom zawodowy

Niemiecki: Berufsabschluss

Udokumentowane zakończenie kształcenia zawodowego. Dyplom zawodowy uzyskuje się składając pomyślnie egzamin państwowy lub egzamin uznawany przez państwo.


Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych

Niemiecki: EU-Berufsanerkennungsrichtlinie
Także: dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych [Berufs·anerkennungs·richtlinie], dyrektywa o uznawaniu [Anerkennungs·richtlinie]

Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych nosi oficjalnie nazwę „Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych“. Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych ma zastosowanie do zawodów regulowanych i określa kryteria i zasady proceduralne stosowane przez państwa członkowskie UE w odniesieniu do wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych uzyskanych w państwach członkowskich UE. Jako kryterium oceny równoważności kwalifikacji zawodowych dyrektywa wprowadza pojęcie „istotnych różnic“. Dyrektywa przewiduje, że właściwy organ musi wziąć pod uwagę doświadczenie zawodowe osoby w danym zawodzie i że może to zrekompensować w znacznym stopniu istotne różnice jej kwalifikacjach zawodowych w stosunku do porównywalnego zawodu niemieckiego. Jeżeli nadal występować będą istotne różnice, można je zrekompensować środkami wyrównawczymi.

Dyrektywa weszła w życie 15 października 2005 r. i została zmieniona Dyrektywą 2013/55/UE.


Działalność zarobkowa

Niemiecki: Erwerbstätigkeit

Praca w celu uzyskania korzyści ekonomicznych. Działalność zarobkową wykonują np. robotnicy, pracownicy umysłowi, samozatrudnieni, osoby wykonujące wolny zawód, pracownicy tymczasowi.


Egzamin sprawdzający poziom wiedzy

Niemiecki: Kenntnisprüfung

Egzamin sprawdzający poziom wiedzy jest potencjalnym środkiem wyrównawczym dla osób z państw trzecich. Jeżeli w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie regulowanym stwierdzono istotne różnice między kwalifikacjami zawodowymi osoby a porównywalnym zawodem niemieckim, można złożyć egzamin sprawdzający poziom wiedzy. Egzamin sprawdzający poziom wiedzy przeprowadza właściwy organ. Egzamin sprawdzający poziom wiedzy odwołuje się do treści niemieckiego państwowego egzaminu dyplomowego. Nie oznacza to, że egzamin odpowiada zakresowi egzaminu państwowego. Może jednak zweryfikować całą treść egzaminu dyplomowego.


Egzamin zewnętrzny

Niemiecki: Externenprüfung

W zawodach wymagających szkolenia dualnego obowiązuje egzamin zewnętrzny. Dzięki egzaminowi zewnętrznemu można bez ukończenia odpowiedniego kształcenia zawodowego wziąć udział w regularnym egzaminie przewidzianym dla zawodu wymagającego określonego kształcenia. Warunkiem tego jest, aby uczestnik przepracował co najmniej 1,5-ktotność praktycznego czasu szkolenia w danym zawodzie. Po zdaniu egzaminu otrzymuje się odpowiedni niemiecki dyplom zawodowy.



IMI (System Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym)

Niemiecki: IMI (Internal Market Informationssystem)

IMI jest wewnątrzrynkowym systemem informacji Unii Europejskiej (UE). IMI jest siecią opartą na technologii informatycznej, która łączy instytucje publiczne na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego.



Izby

Niemiecki: Kammern

Izby są stowarzyszeniami zawodowymi. Przeważnie mają charakter publiczno-prawny i są zorganizowane zgodnie z prawem krajów związkowych. Izby reprezentują interesy swoich członków i wykonują zadania państwowe. Izby udzielają np. zezwoleń na wykonywanie zawodu i mają wpływ na kształcenie i wytyczne egzaminacyjne. Izby mogą również być właściwymi organami do uznawania kwalifikacji zawodowych. Izby rzemieślnicze (HWK) są właściwe dla zawodów rzemieślniczych. Izby handlowo-przemysłowe (IHK) są właściwe dla zawodów handlowych, przemysłowo-technicznych i działalności gospodarczych. Za zawody rolnicze, leśne i gospodarstwa domowego odpowiadają ministerstwo rolnictwa lub izby rolnicze.


Kontrola pierwszeństwa

Niemiecki: Vorrangprüfung

Jeżeli osoba przybywająca do Niemiec ma już konkretną ofertę pracy w Niemczech, Federalna Agencja Pracy (BA) przeprowadza w niektórych przypadkach kontrolę pierwszeństwa. Preferowani są Niemcy, obywatele UE/EOG/Szwajcarii oraz obywatele państw trzecich posiadający nieograniczony dostęp do rynku pracy w Niemczech. Federalna Agencja Pracy sprawdza, czy konkretne stanowisko może objąć osoba zarejestrowana w Niemczech jako poszukująca pracy. Jeżeli potencjalny pracodawca jest w stanie dobrze uzasadnić, że wśród tych osób nie ma odpowiednich kandydatów, pracę tę mogą otrzymać również kandydaci z państw trzecich.


Koszty postępowania

Niemiecki: Verfahrenskosten

Koszty postępowania to opłaty pobierane przez właściwy organ za postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji, które należy uiścić.

Możliwe jest, że oprócz kosztów postępowania powstaną dodatkowe koszty, np. za tłumaczenia, poświadczenia dokumentów. Informacje o możliwości wsparcia finansowego można znaleźć na stronie "Możliwości finansowania".

Możliwości finasowania


Kraj pochodzenia

Niemiecki: Herkunftsland
Także: państwo pochodzenia [Herkunftsstaat], ojczyzna [Heimatland]

Kraj, z którego pochodzi osoba. Zazwyczaj osoba ta posiada również obywatelstwo tego kraju.


Kraj uzyskania kwalifikacji zawodowych

Niemiecki: Ausbildungsland
Także: państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych [Ausbildungs·staat]

Kraj, w którym wydano świadectwo ukończenia szkoły dla kwalifikacji zawodowych.

 



Kształcenie zawodowe

Niemiecki: Berufsausbildung

Kształcenie zawodowe jest uporządkowanym procesem szkolenia. W kształceniu zawodowym zdobywa się sprawności, wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania specjalistycznych czynności zawodowych. Kształcenie zawodowe odbywa się w systemie dualnym lub szkolnym.

Kształcenie zawodowe w systemie dualnym odbywa się zakładzie, w którym odbywa się praktyczna część nauki oraz w szkole zawodowej. Zawodami wymagającymi szkolenia w dualnym systemie kształcenia zawodowego są np. mechanik przemysłowy, mechanik lub mechatronik samochodowy, sprzedawca w handlu detalicznym, stolarz i wiele innych.

Szkolne kształcenie zawodowe odbywa się w szkole zawodowej. Istnieją zawody wymagające określonego szkolenia ze szkolnym kształceniem zawodowym w obszarach techniki, zdrowia i wychowania. Zawody wymagające określonego szkolenia ze szkolnym kształceniem zawodowym to np. pielęgniarka, pedagog i edukator, certyfikowany informatyk, informatyk i wiele innych.

Kształcenie zawodowe trwa w Niemczech od 2 do 3,5 lat. To zależy od zawodu, ale także rodzaju szkoły. Posiadając maturę czas kształcenia jest często krótszy.


Kwalifikacje zawodowe

Niemiecki: Berufsqualifikation

Kwalifikacje zawodowe to wystawiony przez oficjalny organ w kraju uzyskania kwalifikacji zawodowych dyplom szkolenia zawodowego, które prowadzi do zdobycia jasno zdefiniowanego zawodu, jak np. lekarz lub lekarka. Kwalifikacje zawodowe są dokumentowane dyplomem.

Kwalifikacje zawodowe mogą być udokumentowane również przez stosowne doświadczenie zawodowe, zdobyte w kraju lub za granicą.

W przypadku kwalifikacji zawodowych uzyskanych za granicą obowiązuje postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji. Dla uznania kwalifikacji zawodowych w tym znaczeniu istotne są dyplomy zawodowe, dyplomy kształcenia ustawicznego, prawo do wykonywania zawodu, pozwolenie na wykonywanie zawodu oraz pozwolenie na używanie tytułu zawodowego.

W przypadku dyplomów ukończenia studiów wyższych, np. jako geolog czy matematyk oraz wielu innych dyplomów ukończenia studiów wyższych, które nie prowadzą do uzyskania kwalifikacji zawodowych, jak to opisano wyżej, nie przeprowadza się postępowania w sprawie uznania kwalifikacji, ale ocenę świadectwa.


Ocena świadectwa

Niemiecki: Zeugnisbewertung

W przypadku dyplomów ukończenia studiów wyższych, które prowadzą do zawodu nieregulowanego, nie ma postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji ani uznania. Istnieje jednak ocena świadectwa dla zagranicznych dyplomów ukończenia studiów wyższych. Wniosek o ocenę świadectwa można skierować do Centralnego Urzędu ds. Uznawalności Zagranicznego Wykształcenia (ZAB). W ocenie świadectwa opisany zostanie dyplom ukończenia studiów wyższych danej osoby i poświadczone zawodowe i akademickie możliwości posługiwania się nim.


Opłaty egzaminacyjne

Niemiecki: Prüfungsgebühren

Opłaty egzaminacyjne to koszty udziału w egzaminie państwowym. Biorąc udział w takim egzaminie, należy ewentualnie uiścić za to opłatę.


Państwo członkowskie pochodzenia

Niemiecki: Herkunftsmitgliedstaat

Państwo członkowskie pochodzenia oznacza kraj pochodzenia osoby w obrębie Unii Europejskiej (UE). Obywatele UE mają prawo do opuszczenia swojego kraju pochodzenia oraz wjazdu i pobytu w innym kraju UE.

Podstawą tego jest Dyrektywa UE 2004/38/WE, zgodnie z którą obywatele UE korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się i wyboru miejsca zamieszkania w UE.


Państwo trzecie

Niemiecki: Drittstaat

Jako państwo trzecie określa się w Niemczech każde państwo poza Unia Europejską, Europejskim Obszarem Gospodarczym lub Szwajcarią (UE/EOG/Szwajcaria).


Pojedynczy punkt kontaktowy

Niemiecki: Einheitlicher Ansprechpartner (EA)

"Pojedynczy punkt kontaktowy" to usługa, dzięki której wnioski o uznanie i inne usługi urzędowe mogą być składane drogą elektroniczną. Może to zrobić np. za pośrednictwem portalu internetowego.

Dyrektywa Unii Europejskiej 2013/55/UE stworzyła w związku z uznawaniem wymóg jednego centralnego punktu kontaktowego. Oznacza to, że obywatele krajów UE mogą zwracać się w swoim państwie członkowskim do jednego urzędu i składać swoje wnioski o uznanie w tzw. „pojedynczym punkcie kontaktowym".

Swój pojedynczy punkt kontaktowy można znaleźć za pomocą kilku kliknięć na „Drogowskaz urzędów” na stronie internetowej Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Energii.

„Drogowskaz urzędów”


Ponowny wniosek

Niemiecki: Folgeantrag
Także: następny wniosek [Nachfolge·antrag], wniosek wznawiający [Wiederaufnahme·antrag]

Ponowny wniosek jest powtórnym wnioskiem o uznanie składanym po środku wyrównawczym lub szkoleniu dostosowawczym. Właściwy organ bada wówczas ponownie, czy środek wyrównawczy lub szkolenie dostosowawcze były w stanie wyrównać istotne różnice wynikające z decyzji w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych. Jeżeli tak, otrzymuje się pełne uznanie i tym samym, w zależności od przypadku, również prawo do wykonywania zawodu lub zezwolenie na wykonywanie zawodu, uznanie państwowe lub prawo do używania tytułu zawodowego.


Postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji

Niemiecki: Anerkennungsverfahren
Także: postepowanie w sprawie stwierdzenia równoważności [Gleichwertigkeits·feststellungs·verfahren], stwierdzenie równoważności [Gleichwertigkeits·feststellung] lub badanie równoważności [Gleichwertigkeits·prüfung]

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ w Niemczech sprawdza, w jakim stopniu zagraniczne kwalifikacje zawodowerównoważne z odpowiednim porównywalnym zawodem niemieckim i czy może nastąpić ich uznanie.

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ wymaga świadectw i dokumentów, które informują o treści i czasie trwania zagranicznych kwalifikacji zawodowych. Ważne jest przy tym również doświadczenie zawodowe w danym zawodzie.


Pozwolenie na wykonywanie zawodu

Niemiecki: Berufserlaubnis

Pozwolenie na wykonywanie zawodu jest oficjalnym państwowym zezwoleniem na wykonywanie zawodu. Dzięki pozwoleniu na wykonywanie zawodu można pracować w Niemczech np. w zawodzie medycznym.

W przypadku zawodów medycznych wymagających kształcenia akademickiego pozwolenie na wykonywanie zawodu jest w przeciwieństwie do prawa do wykonywania zawodu tymczasowe, ograniczone w czasie i zawiera zwykle inne ograniczenia.

Jeżeli np. w trakcie postępowania w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych nie otrzymali Państwo jeszcze prawa do wykonywania zawodu jako lekarz lub lekarka i konieczny jest jeszcze egzamin sprawdzający poziom wiedzy, być może otrzymają Państwo w międzyczasie pozwolenie na wykonywanie zawodu.


Poświadczenie urzędowe

Niemiecki: Amtliche Beglaubigung

Poświadczenie urzędowe jest zaświadczeniem przez urząd lub notariusza, że dokument, kopia lub podpis są autentyczne.


Praktyczna wyszukiwarka

Niemiecki: Anerkennungs-Finder

Praktyczna wyszukiwarka jest specjalnym narzędziem na stronie www.anerkennung-in-deutschland.de. Zawiera ona ważne informacje odnośnie uznawania konkretnych kwalifikacji zawodowych w Niemczech. Za pomocą praktycznej wyszukiwarki kilkoma kliknięciami myszki można przeszukać właściwy organ i otrzymać najważniejsze informacje odnośnie profilu zawodowego porównywalnego zawodu niemieckiego, postępowania w sprawie uznania kwalifikacji, o wymaganych dokumentach, kosztach postepowania oraz innych szczegółach dotyczących zawodu.

Praktyczna wyszukiwarka


Prawo do wykonywania zawodu

Niemiecki: Approbation

Prawo do wykonywania zawodu jest oficjalnym państwowym zezwoleniem na wykonywanie zawodu. Dzięki prawu do wykonywania zawodu można pracować w Niemczech w zawodzie medycznym wymagającym kształcenia akademickiego na stałe i bez ograniczeń, np. jako lekarz, lekarka lub jako farmaceuta, farmaceutka w aptece.


Rejestracja działalności gospodarczej

Niemiecki: Gewerbeanmeldung

Chcąc prowadzić w Niemczech działalność gospodarczą, należy zarejestrować działalność w Urzędzie ds. Działalności Gospodarczej. Otrzymuje się wówczas oficjalne zaświadczenie, „wpis do rejestru działalności gospodarczej”.


Rejestr rzemieślników

Niemiecki: Handwerksrolle

Aby samodzielnie wykonywać w Niemczech rzemiosło wymagające uzyskania koncesji wymagany jest wpis do rejestru rzemieślników. Rejestr rzemieślników jest wykazem prowadzonym przez Izby Rzemieślnicze (HWKs). Wpisany do rejestru rzemieślników właściciel zakładu, osoba z tytułem mistrzowskim w rzemiośle wymagającym uzyskania koncesji, otrzymuje „kartę rzemieślniczą“. Osoba z tytułem mistrzowskim w rzemiośle posiadająca dyplom doskonalenia zawodowego, który nie pochodzi z Niemiec, może zwrócić się w Niemczech o jego uznanie. Uznanie uprawnia do wpisu do rejestru rzemieślników. Nie otrzymuje się jednak tytułu mistrzowskiego.


Rzemiosło, wymagające uzyskania koncesji

Niemiecki: Handwerk, zulassungspflichtiges

Rzemiosłem wymagającym uzyskania koncesji są rzemiosła o szczególnym potencjale ryzyka, takie jak np. elektrotechnik, stolarz, montażysta rusztowań. Rzemiosła te są wymienione w Załączniku A niemieckiej Ustawy o rzemiośle (HwO).

Aby móc samodzielnie wykonywać pracę w rzemiośle wymagającym uzyskania koncesji, właściciel firmy musi być wpisany do rejestru rzemieślników.

Załącznik A niemieckiej Ustawy o rzemiośle (HwO)


Równoważność

Niemiecki: Gleichwertigkeit

patrz uznanie


Specjalista

Niemiecki: Fachkraft

Za specjalistów uważa się osoby, które ukończyły kształcenie zawodowe.


Staż adaptacyjny

Niemiecki: Anpassungslehrgang

Staż adaptacyjny jest środkiem wyrównawczym w obszarze zawodów regulowanych. Dzięki pomyślnemu uczestnictwu w stażu adaptacyjnym można zniwelować istotne różnice w stosunku do porównywalnego zawodu niemieckiego. Staż adaptacyjny jest praktycznym wykonywaniem danego zawodu regulowanego pod nadzorem wykwalifikowanego specjalisty w zawodzie, np. pielęgniarki w szpitalu. Ewentualnie może to być związane z dodatkowym szkoleniem. Czas trwania stażu adaptacyjnego zależy od istotnych różnic, które zostały stwierdzone w decyzji o uznaniu. Staż adaptacyjny trwa maksymalnie 3 lata. Po pomyślnym zakończeniu stażu adaptacyjnego, można uzyskać pełne uznanie.


Swoboda osiedlania się i wykonywania zawodu

Niemiecki: Niederlassungsfreiheit

Swoboda osiedlania się jest dla obywateli Unii Europejskiej (UE) prawem do osiedlenia się w innym kraju UE. Swoboda wykonywania zawodu oznacza prowadzenie własnej działalności gospodarczej handlowej, rzemieślniczej lub w wolnym zawodzie.

Wykonywanie zawodu w Niemczech w zawodzie regulowanym, np. jako lekarz jest jednak możliwe tylko po uznaniu kwalifikacji zawodowych.


Swoboda świadczenia usług

Niemiecki: Dienstleistungsfreiheit

Na podstawie swobody świadczenia usług w Unii Europejskiej (EU), w przypadku legalnego osiedlenia w UE oraz okazjonalnego i tymczasowego tylko oferowania swoich usług w Niemczech, nie jest zazwyczaj potrzebne uznanie kwalifikacji zawodowych.
Należy jednak zgłosić swoją działalność na piśmie we właściwym organie.



Szkoła zawodowa

Niemiecki: Berufsfachschule

W szkole zawodowej odbywa się typowo szkolne kształcenie zawodowe.


Szkoła zawodowa

Niemiecki: Berufsschule

Szkoła zawodowa to szkoła, w której odbywa się szkolna część nauki w dualnym systemie kształcenia zawodowego.


Tytuł mistrzowski

Niemiecki: Meisterin/Meister
Także: kwalifikacje mistrzowskie

Tytuł mistrzowski to określenie dyplomu doskonalenia zawodowego zdobytego na podstawie doskonalenia zawodowego. Mistrzowie posiadają kwalifikacje na wyższe stanowiska w zakładach i firmach lub w obszarze kierowania przedsiębiorstwem.

Istnieją formy doskonalenia w celu uzyskania tytułu mistrza w różnych zawodach. Z reguły doskonalenie w celu uzyskania tytułu mistrza opiera się na ukończonym kształceniu zawodowym. Ewentualnie można posiadać również wystarczające doświadczenie zawodowe lub posiadając dyplom ukończenia studiów wyższych odbyć doskonalenie. To, czy jest to możliwe, zależy zawsze od uwarunkowań prawnych danego zawodu.

Tytuł mistrzowski w rzemiośle zalicza się np. do dyplomów doskonalenia zawodowego. Istnieją jednak również mistrzowie w przemyśle, rolnictwie i innych dziedzinach zawodowych.

W rzemiośle wymagającym uzyskania koncesji tylko mistrz (mistrz rzemiosła) może samodzielnie prowadzić firmę i kształcić uczniów zawodu.


Tytuł zawodowy, używanie

Niemiecki: Berufsbezeichnung, Führen der

W niektórych zawodach posługiwanie się tytułem zawodowym możliwe jest tylko wtedy, gdy posiada się odpowiednie pozwolenie lub zezwolenie na używanie tytułu zawodowego, udzielone przez stosowny organ państwowy. Dotyczy to np. inżynierów i wielu zawodów w sektorze ochrony zdrowia.


Tłumacze pisemni, mianowani publicznie /zaprzysiężeni

Niemiecki: Übersetzer, öffentlich bestellte/beeidigte

patrz tłumacz ustny


Tłumacze ustni, mianowani publicznie /zaprzysiężeni

Niemiecki: Dolmetscher, öffentlich bestellte/beeidigte

Jedynie publicznie mianowani lub zaprzysiężeni tłumacze ustni lub tłumacze pisemni mogą, używając oficjalnej formuły poświadczyć, że niemieckie tłumaczenie obcojęzycznego dokumentu jest prawidłowe i pełne. W Niemczech tłumacze ci, pisemni lub ustni, są różnie nazywani. Mogą nazywać się również: „ustanowiony przez sąd”, „upełnomocniony”, „zaprzysiężony” lub „przysięgły”. Zazwyczaj do wniosku o uznanie kwalifikacji zawodowych należy dołączyć dokumenty przetłumaczone na język niemiecki. Niektóre właściwe organy w Niemczech nie akceptują tłumaczeń sporządzonych przez tłumaczy przysięgłych za granicą. Przed zleceniem tłumaczenia dokumentów w kraju pochodzenia, należy zasięgnąć w tej sprawie stosownej informacji. Wykaz mianowanych publicznie/zaprzysiężonych tłumaczy/tłumaczy ustnych w Niemczech znajduje się na portalu internetowym bazy danych tłumaczy i tłumaczy ustnych ministerstw sprawiedliwości krajów związkowych.

Baza danych tłumaczy i tłumaczy ustnych


UE/EOG/Szwajcaria

Niemiecki: EU/EWR/Schweiz

Państwa Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcaria. Państwami członkowskimi UE są: Belgia, Bułgaria, Dania, Niemcy, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Irlandia, Włochy, Chorwacja, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Austria, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Czechy, Węgry, Zjednoczone Królestwo, Cypr.

Państwami EOG są wszystkie państwa członkowskie UE oraz Islandia, Liechtenstein i Norwegia.

Szwajcaria uczestniczy w europejskim systemie uznawania kwalifikacji zawodowych na podstawie umów dwustronnych z UE.


Uprawnienie do pobytu

Niemiecki: Aufenthaltstitel

Obywatele państw trzecich potrzebują pozwolenia na wjazd i pobyt w Niemczech. Pozwolenie to otrzymuje się w formie uprawnienia do pobytu.

W Niemczech istnieje 5 różnych uprawnień do pobytu: zezwolenie na pobyt, niebieska karta UE i wiza, które wydawane są na czas określony. Zezwolenie na pobyt stały w UE i zezwolenie na osiedlenie się są bezterminowe.

Wniosek o uprawnienie do pobytu można złożyć w Urzędzie ds. cudzoziemców. Poza granicami Niemiec odpowiedzialne są za to niemieckie przedstawicielstwa dyplomatyczne.
Więcej informacji na ten temat można uzyskać w Federalnym Urzędzie ds. Migracji i Uchodźców:

Wjazd

Prawo do pobytu

Obywatele UE i EOG nie potrzebują uprawnienia do pobytu. Obywatele Szwajcarii potrzebują wyłącznie deklaratywnego zezwolenia na pobyt. Więcej informacji na ten temat można uzyskać w Federalnym Urzędzie ds. Migracji i Uchodźców:

Obywatele UE



Ustawa o uznawaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą

Niemiecki: Anerkennungsgesetz

Ustawa o uznawaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą nosi oficjalną nazwę: "Ustawa o poprawie stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą". Ustawa o uznawaniu reguluje uznawanie zagranicznych kwalifikacji zawodowych. Elementami ustawy o uznawaniu są Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) oraz poprawki do przepisów szczegółowych i rozporządzeń dotyczących zawodów. Dzięki ustawie o uznawaniu od 1 kwietnia 2012 r. osoby posiadające zagraniczne kwalifikacje zawodowe mają powszechne prawo do porównania swoich kwalifikacji z odpowiednim porównywalnym zawodem niemieckim.

W Niemczech obowiązuje federalna ustawa u uznawaniu kwalifikacji oraz ustawy o uznawaniu kwalifikacji 16 krajów związkowych.


Uznanie kwalifikacji

Niemiecki: Anerkennung
Także: uznanie kwalifikacji zawodowych [Berufs·qualifikation], stwierdzenie równoważności [Gleichwertigkeits·feststellung], uznanie kwalifikacji zawodowych, równoważność

Uznanie w kontekście zagranicznych kwalifikacji zawodowych oznacza, że obce kwalifikacje zawodowe są zrównane z porównywalnym zawodem niemieckim. Zagraniczne kwalifikacje zawodowe są więc uznawane w Niemczech.

Rozróżnia się uznanie pełne, częściowe oraz brak uznania. „Pełne uznanie“ oznacza, że kwalifikacje zawodowe danej osoby są równoważne z porównywalnym zawodem niemieckim. „Częściowe uznanie“ oznacza, że stwierdzono istotne różnice między kwalifikacjami zawodowymi osoby a porównywalnym zawodem niemieckim. Jednakże dzięki pomyślnemu uczestnictwu w szkoleniu dostosowawczym lub środkach wyrównawczych można uzyskać „pełne uznanie”. "Brak uznania" oznacza, że różnice między kwalifikacjami zawodowymi danej osoby a porównywalnym zawodem niemieckim są zbyt duże.

Aby otrzymać uznanie kwalifikacji należy złożyć wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych. Następnie rozpoczyna się postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych.


uznany, przez państwo (nazwa)

Niemiecki: anerkannt, staatlich (Bezeichnung)

Istnieje kilka rodzajów uznawania kwalifikacji przez państwo. „Uznany przez państwo" lub „certyfikowany przez państwo" to odpowiednie dodatki do tytułu zawodowego. Są one prawnie chronione. Ten, kto posiada prawo do ich odpowiedniego używania, odbył kształcenie zawodowe, które spełnia określone wymagania. Nie należy tego utożsamiać z pojęciem uznania w kontekście zagranicznych kwalifikacji zawodowych.

Dodatek może być częścią nazwy zdobytego zawodu, np. po doskonaleniu zawodowym, np. „certyfikowany ekonomista" lub „certyfikowany informatyk”. Jest to wówczas regulowane na drodze prawnej przez przepisy ustawowe i wykonawcze.

Ale może to również oznaczać, że chodzi tutaj o dodatek związany z konkretnymi kwalifikacjami zawodowymi oraz dodatkowymi ograniczeniami prawnymi w tytule zawodowym, na przykład ze względu na przepisy krajowe w krajach związkowych. Przykładem tego są „certyfikowany chemik środków spożywczych” lub „certyfikowana opiekunka osób starszych”.
W zawodach społecznych w oparciu o przepisy krajowe istnieją zawody takie jak np. "uznany przez państwo pracownik socjalny". Dzięki uznaniu państwowemu w niektórych zawodach można wykonywać szczególnie specjalistyczne zadania zawodowe.

Informacji odnośnie regulacji w konkretnym zawodzie udziela właściwy organ. Można je znaleźć w praktycznej wyszukiwarce.

Praktyczna wyszukiwarka


Wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych

Niemiecki: Anerkennungsantrag
Także: Antrag auf Anerkennung

Wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych ma zazwyczaj formę formularza. Wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych wraz z wymaganymi dokumentami wysyła się do właściwego organu lub dostarcza tam osobiście. Wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych można ściągnąć przeważnie ze strony internetowej właściwego organu.

Może się również zdarzyć, że trzeba będzie przesłać samodzielnie napisany list do właściwego organu, do którego składa się wniosek o postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych. Informacji, co należy zrobić w danym przypadku, udzieli właściwy organ.


Wykaz pozytywny

Niemiecki: Positivliste

W wykazie pozytywnym wymienione są aktualne zawody deficytowe. Zawód deficytowy to zawód, w którym w Niemczech jest wiele wolnych miejsc pracy. Federalna Agencja Pracy (BA) sporządza wykaz pozytywny dwa razy w roku. Dla wszystkich wymienionych tam zawodów stosuje się zasadę, że zatrudnienie pracownika zagranicznego nie wymaga kontroli pierwszeństwa.


Wykonywanie zawodu

Niemiecki: Berufsausübung

Praca w wyuczonym zawodzie.


Wyszukiwanie zaawansowane

Niemiecki: Profi-Filter

Wyszukiwanie zaawansowane jest specjalnym narzędziem na stronie www.anerkennung-in-deutschland.de. Wyszukiwanie zaawansowane skierowane jest do specjalistów i doradców. Udostępnia różne zaawansowane funkcje wyszukiwania dla właściwych organów i zawodów. Obejmuje np. możliwość filtrowania zawodów według przepisów (na przykład przepisy federalne lub kraju związkowego) i ich regulacji lub według grup zawodowych (w oparciu o jednolitą krajową klasyfikację zawodów 2010 (KLDB 2010) Federalnej Agencji Pracy i Federalnego Urzędu Statystycznego). Osoby, które chcą zasięgnąć informacji o uznaniu swoich kwalifikacji zawodowych, powinny korzystać bardziej z praktycznej wyszukiwarki.


Właściwy organ

Niemiecki: Zuständige Stelle

Właściwe organy to urzędy lub instytucje, które w oparciu o obowiązujące przepisy prawne i administracyjne przeprowadzają postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji.


Zakład, w którym odbywa się praktyczna część nauki zawodu

Niemiecki: Ausbildungsbetrieb

Zakład, w którym odbywa się praktyczna część nauki zawodu w dualnym systemie kształcenia zawodowego.


Zawody deficytowe

Niemiecki: Engpassberufe
Także: zawody poszukiwane na rynku pracy [Niemiecki: Mangelberufe]

Zawody deficytowe to zawody, w których w Niemczech jest za mało pracowników lub specjalistów. Pracodawcy mają więc trudności ze znalezieniem odpowiednich kandydatów na wolne miejsca pracy. Do zawodów deficytowych należą głównie zawody techniczne oraz niektóre zawody związane ze służbą zdrowia i opieką.


Zawody nieregulowane

Niemiecki: Nicht reglementierte Berufe

W przypadku zawodów nieregulowanych państwo nie stawia określonych wymagań. Oznacza to, że nie ma żadnych zezwoleń na wykonywanie zawodu, które byłyby konieczne, aby pracować w zawodzie. Posiadając kwalifikacje zawodowe w zawodach nieregulowanych można ubiegać się bezpośrednio o pracę na niemieckim rynku pracy lub prowadzić własną działalność gospodarczą. Na przykład w Niemczech wszystkie zawody oparte na kształceniu zawodowym w systemie dualnym nie są regulowane. Uznanie nie jest warunkiem koniecznym do wykonywania pracy w takim zawodzie. Niemniej jednak również w przypadku zawodów nieregulowanych zachowane jest prawo do postępowania w sprawie uznania kwalifikacji.


Zawody regulowane

Niemiecki: Reglementierte Berufe

Niektóre zawody w Niemczech są regulowane. Regulowany oznacza, że należy potwierdzić swoje kwalifikacje zawodowe, aby móc pracować w Niemczech w tym zawodzie. Jest to wymóg prawny. Zawody regulowane to np. pielęgniarka, lekarz lub nauczyciel. Informacje, czy kwalifikacje zawodowe danej osoby są regulowane, znaleźć można w praktycznej wyszukiwarce.


Zawód medyczny

Niemiecki: Heilberuf

Do zawodów medycznych zalicza się te zawody, których działalność charakteryzuje się pracą przy pacjencie i z pacjentem. Zawód lekarza weterynarii jest również zaliczany do zawodów medycznych.

Dla wszystkich zawodów medycznych wymagane są ustawowo prawo do wykonywania zawodu lub pozwolenie na wykonywanie zawodu, np. dla lekarzy, stomatologów, pielęgniarzy i pielęgniarek.

Przegląd wszystkich zawodów medycznych można znaleźć w Federalnym Ministerstwie Zdrowia:

Przegląd wszystkich zawodów medycznych



Zawód służby zdrowia

Niemiecki: Gesundheitsberuf

Zawody służby zdrowia to zawody, które w najszerszym znaczeniu mają związek ze zdrowiem. Należą do nich zawody akademickie i nieakademickie, takie jak np. optyk lub technik dentystyczny. Częścią zawodów związanych ze służbą zdrowia są zawody medyczne.


Zawód wymagający określonego szkolenia

Niemiecki: Zawód wymagający określonego szkolenia

Istnieją zawody wymagające szkolenia dualnego oraz zawody zdobywane na drodze edukacji szkolnej. Zawód wymagający określonego szkolenia zdobywa się w trakcie kształcenia zawodowego w systemie dualnym lub szkolnym.


Zaświadczenie o niekaralności

Niemiecki: Führungszeugnis
Także: policyjne zaświadczenie o niekaralności

Zaświadczenie o niekaralności jest urzędowym poświadczeniem w Niemczech. Zawiera ono dotychczas zarejestrowane uprzednio odbyte kary danej osoby. Zaświadczenie o niekaralności wystawiane jest na wniosek każdej osoby powyżej 14 roku życia. Wniosek składa się zwykle w miejscowym urzędzie gminy głównego miejsca zamieszkania, jeżeli osoba już mieszka w Niemczech. W przypadku niezamieszkiwania w Niemczech, odpowiedzialne są za to niemieckie przedstawicielstwa dyplomatyczne.

Porównywalne dokumenty są zwykle wydawane również dla swoich obywateli w innych krajach.


Zezwolenie na wykonywanie zawodu lub używanie określonego tytułu zawodowego

Niemiecki: Berufszulassung

Zezwolenie to jest udzielonym przez właściwy, oficjalny organ pozwoleniem na wykonywanie zawodu i/lub używanie określonego tytułu zawodowego. Zezwolenie na wykonywanie zawodu lub używanie określonego tytułu zawodowego jest koniecznie niezbędne w niektórych zawodach. Wniosek o zezwolenie na wykonywanie zawodu należy złożyć przed podjęciem wykonywania zawodu i uzyskać pozytywną decyzję, aby móc pracować w tym zawodzie.

W przypadku lekarza lub lekarki zezwoleniem na wykonywanie zawodu lub używanie określonego tytułu zawodowego jest np. prawo do wykonywania zawodu lub pozwolenie na wykonywanie zawodu. Pielęgniarka lub pielęgniarz składają wniosek o używanie tytułu zawodowego. W niektórych zawodach rzemieślniczych konieczny jest wpis do rejestru rzemieślników. Dotyczy to zawodów w rzemiośle wymagającym uzyskania koncesji. Tylko wtedy można używać tytułu mistrza rzemiosła i otworzyć firmę rzemieślniczą.

Informacje na temat, czy do wykonywania danego zawodu konieczne jest zezwolenie na wykonywanie zawodu, można uzyskać we właściwym organie.


Środek wyrównawczy

Niemiecki: Ausgleichsmaßnahme
Także: środek adaptacyjny [Anpassungs·maßnahme]

Jeżeli w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie regulowanym stwierdzono istotne różnice między kwalifikacjami zawodowymi osoby a porównywalnym zawodem niemieckim, można skorzystać ze środka wyrównawczego. W ten sposób można skompensować istotne różnice i uzyskać pełne uznanie. W tym celu po pomyślnym skorzystaniu ze środka wyrównawczego należy we właściwym organie złożyć ponowny wniosek.

Środkiem wyrównawczym z zależności od zawodu i regulacji prawnych może być staż adaptacyjny lub badanie umiejętności (obywatele UE) lub egzamin sprawdzający poziom wiedzy (dyplomy z państw trzecich).