Podstawy prawne

Podstawy prawne

Dyrektywą UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych Unia Europejska (UE) ustanowiła wytyczne i regulacje dotyczące uznawania kwalifikacji zawodowych. Wytyczne te zostały zaimplementowane do prawa krajowego przez państwa członkowskie. Ustawowe regulacje dotyczące uznawania kwalifikacji w Niemczech wykraczają nawet poza unijną dyrektywę w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych.

Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych - w skrócie dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych - ustanowiła system wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych w UE. Dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych reguluje wzajemne uznawanie zawodów regulowanych, ułatwiając obywatelom UE pracę w wyuczonym zawodzie we wszystkich krajach UE. Z Dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (w razie konieczności z ograniczeniami) korzystają również obywatele krajów EOG, Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, a także obywatele szwajcarscy.

Dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych ułatwiła osobom pracującym w zawodach regulowanych korzystanie ze swobody świadczenia usług i swobody osiedlania się i wykonywania zawodu w UE.

Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych została znowelizowana w 2013 r. na mocy Dyrektywy 2013/55/UE. Oznacza to, że pierwotna dyrektywa została zmieniona i rozszerzona. Dyrektywa 2013/55/UE zaczęła obowiązywać w Niemczech w 2016 r. Nowelizacja ta ma na celu uproszczenie i przyspieszenie postępowania w sprawie uznawania kwalifikacji oraz zwiększenie mobilności obywateli UE posiadających kwalifikacje zawodowe. Najważniejsze zmiany to:

Wprowadzenie Europejskiej Legitymacji Zawodowej (ELZ)

ELZ to elektroniczna procedura uznawania kwalifikacji zawodowych. ELZ dostępna jest obecnie dla 5 zawodów.

Możliwość częściowego dostępu do zawodu

Jako obywatel UE można uzyskać częściowy dostęp do zawodów rzemieślniczych i niektórych zawodów medycznych. Wprawdzie przy częściowym dostępie do zawodu nie można wykonywać swojego zawodu w całości, tak jak w kraju pochodzenia. Można jednak pracować w obszarze, w którym twoje kwalifikacje zawodowe są równoważne z porównywalnym zawodem niemieckim.

Wprowadzenie mechanizmu ostrzegania

Mechanizm ostrzegania ostrzega właściwe organy wszystkich krajów UE, jeśli dana osoba otrzymała całkowity lub częściowy zakaz wykonywania swojego zawodu w danym kraju. Dotyczy to przede wszystkim zawodów, w których ma miejsce ochrona pacjentów, konsumentów i młodzieży. Istnieje również obowiązek wzajemnego powiadamiania, jeżeli dana osoba podrobiła swoje dokumenty w postępowaniu w sprawie uznania. Powiadomienia dokonuje się poprzez wpis Systemu Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym IMI.

Rozszerzenie kompetencji pojedynczego punktu kontaktowego (EA)

Pojedynczy punkt kontaktowy jest kluczowym elementem dyrektywy usług WE, która została wdrożona pod koniec 2009 r. Jest to usługa, która może być używana na przykład do przesyłania usług rządowych drogą elektroniczną. Można to zrobić na przykład za pośrednictwem portalu internetowego. Od początku 2016 r. pojedynczy punkt kontaktowy jest również właściwy do uznawaniu zawodów w zawodach regulowanych, a zatem również za elektroniczne składanie wniosków. Ustanowienie pojedynczego punktu kontaktowego należy do kompetencji krajów związkowych, które realizują to w różny sposób.

Federalna Ustawa o uznawaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą

Dyrektywa UE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych została zaimplementowana do prawa niemieckiego przez Ustawę o uznawaniu kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą.

"Ustawa o uznawaniu" jest skróconą nazwą "Ustawy o poprawie stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą". Ustawa o uznawaniu weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2012 r. jako ustawa zmieniająca przepisy różnych ustaw. Jako ustawa zawierająca zmiany przepisów różnych ustaw składa się z kilku ustaw i zmian istniejących przepisów. Najważniejszą z nich jest Ustawa o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) w art. 1. Pozostałe artykuły regulują zasady uznawania w przepisach i rozporządzeniach szczegółowych, na przykład w przepisach dotyczących prawa do wykonywania zawodu dla lekarzy lub w Ustawie o rzemiośle. Jeżeli jednak przepisy te nie zawierają żadnych specjalnych zasad uznawania, zastosowanie ma BQFG.

BQFG rozszerzyła w Niemczech istniejące przepisy unijnej dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Federalna ustawa BQFG i odpowiednie przepisy wykonawcze lub rozporządzenia dotyczące zawodów regulują obecnie nie tylko bezpośrednio procedury uznawania zagranicznych kwalifikacji zawodowych dla obywateli UE, EOG i Szwajcarii. Procedury i prawo do uznania kwalifikacji zawodowych zostały również rozszerzone na kwalifikacje zawodowe nabyte w krajach trzecich.

Ponadto przepisy określają nie tylko postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji dla zawodów regulowanych. W przypadku BQFG przepisy określają również postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji dla zawodów nieregulowanych. Dla zawodów tych stworzono również ogólne prawo do oceny kwalifikacji zawodowych uzyskanych za granicą. Zawody nieregulowane to w szczególności uznane zawody wymagające określonego szkolenia w systemie dualnym. Mimo regulacji uznanie w tych zawodach nie jest obowiązkowe, ale korzystne. Federalna ustawa BQFG reguluje zatem około 500 zawodów.

Ustawy o uznawaniu poszczególnych krajów związkowych

Oprócz zawodów regulowanych przez władze federalne istnieje wiele zawodów regulowanych lub reglamentowanych przez kraje związkowe. Aby uzyskać uznanie w tych zawodach, kraje związkowe wydały własne Ustawy o stwierdzaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych (BQFG) lub wprowadziły przepisy dotyczące uznawania w odpowiednich przepisach wykonawczych i rozporządzeniach. Do zawodów tych należą na przykład lekarze specjaliści, nauczyciele, wychowawcy i pracownicy socjalni, ale także wiele dyplomów zawodowych opartych na szkolnym kształceniu zawodowym, np. technicy lub asystenci.

Brak zastosowania przepisów dotyczących uznawania

Przepisy dotyczące uznawania federalne i krajów związkowych nie mają zastosowania w uznawaniu dyplomów szkół wyższych w obszarze nieregulowanym, np. w przypadku matematyków, chemików czy ekonomistów.

Przepisy w ustawach o uznawaniu nie mają również zastosowania do uznawania osiągnięć egzaminacyjnych i wyników studiów. Właściwymi są tutaj krajowe biura egzaminacyjne lub biura współpracy międzynarodowej w szkołach wyższych. Dyplomy ukończenia szkół uznawane są przez odpowiednie organy ds. uznawania świadectw w poszczególnych krajach związkowych.