Νομικές βάσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει θεσπίσει προδιαγραφές και ρυθμίσεις για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων μέσω της οδηγίας της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Οι προδιαγραφές αυτές εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη στο εθνικό δίκαιο. Οι νομικοί κανονισμοί αναγνώρισης στη Γερμανία ξεπερνούν μάλιστα την οδηγία της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

Οδηγία της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων

Με την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 7ης Σεπτεμβρίου 2005 σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων – για συντομία οδηγία της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων – θεσπίστηκε ένα σύστημα για την αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων εντός της ΕΕ. Η οδηγία αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων ρυθμίζει την αμοιβαία αναγνώριση νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων και έτσι κάνει ευκολότερο για υπηκόους της ΕΕ να εργαστούν σε άλλες χώρες της ΕΕ στο επάγγελμα εκμάθησής τους. Επίσης από την οδηγία αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων ωφελούνται υπήκοοι κρατών του ΕΟΧ, Ισλανδίας, Λίχτενσταϊν και Νορβηγίας, καθώς και υπήκοοι Ελβετίας (ενδεχομένως με περιορισμούς).

Μέσω της οδηγίας αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων έγινε ευκολότερο για τους απασχολούμενους σε νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα να κάνουν χρήση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκατάστασης στην ΕΕ.

Η οδηγία της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων τροποποιήθηκε το 2013 μέσω της οδηγίας 2013/55/ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι έγινε επεξεργασία και επέκταση της αρχικής οδηγίας. Το 2016 η οδηγία 2013/55/ΕΕ τέθηκε σε ισχύ στη Γερμανία. Η τροποποίηση πρέπει να απλοποιεί και να επιταχύνει τη διαδικασία αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και να αυξάνει την κινητικότητα υπηκόων της ΕΕ με επαγγελματικά προσόντα. Οι σημαντικότερες τροποποιήσεις είναι:

Εισαγωγή της ευρωπαϊκής επαγγελματικής κάρτας (ΕΕΚ)

Η ευρωπαϊκή επαγγελματική κάρτα (ΕΕΚ) είναι μια ηλεκτρονική διαδικασία για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων σας. Η ευρωπαϊκή επαγγελματική κάρτα (ΕΕΚ) υπάρχει προς το παρόν για 5 επαγγέλματα.

Δυνατότητες μερικής πρόσβασης σε επάγγελμα

Ως υπήκοος της ΕΕ μπορείτε να αποκτήσετε μερική πρόσβαση σε επάγγελμα, για παράδειγμα σε χειρωνακτικά επαγγέλματα και ορισμένα ιατρικά επαγγέλματα. Με τη μερική πρόσβαση σε επάγγελμα δεν μπορείτε να ασκήσετε το επάγγελμά σας σε όλες τις πτυχές του, όπως στη χώρα προέλευσής σας. Μπορείτε, ωστόσο, να εργαστείτε στον τομέα όπου τα επαγγελματικά προσόντα σας είναι ισότιμα με το γερμανικό επάγγελμα αναφοράς.

Υιοθέτηση μηχανισμού προειδοποίησης

Μέσω του μηχανισμού προειδοποίησης, οι αρμόδιες υπηρεσίες όλων των κρατών της ΕΕ λαμβάνουν προειδοποίηση, αν απαγορεύτηκε σε ένα πρόσωπο η πλήρης ή μερική άσκηση ενός επαγγέλματος σε μια χώρα. Αυτό αφορά ιδιαίτερα επαγγέλματα, τα οποία επηρεάζουν την προστασία ασθενών, καταναλωτών και νέων. Ισχύει, επίσης, αμοιβαία υποχρέωση ειδοποίησης, αν ένα πρόσωπο παραποίησε τα έγγραφά του κατά τη διαδικασία αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων. Η ειδοποίηση πραγματοποιείται μέσω καταχώρισης στο σύστημα πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά IMI.

Επέκταση αρμοδιότητας της υπηρεσίας μίας στάσης (ΥΜΣ)

Η υπηρεσία μίας στάσης είναι κεντρικό συστατικό στοιχείο της οδηγίας της ΕΚ περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, η οποία εφαρμόστηκε στο τέλος του 2009. Πρόκειται για μια υπηρεσία μέσω της οποίας κάποιος μπορεί για παράδειγμα να ζητήσει κρατικές υπηρεσίες με ηλεκτρονικό τρόπο. Αυτό μπορεί να γίνει για παράδειγμα μέσω μιας διαδικτυακής πύλης. Από τις αρχές του 2016, η υπηρεσία μίας στάσης είναι, επίσης, υπεύθυνη για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων σε νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα και έτσι και για την ηλεκτρονική υποβολή αίτησης. Η ίδρυση της υπηρεσίας μίας στάσης αποτελεί υπόθεση του κάθε ομόσπονδου κρατιδίου, το οποίο μπορεί να την εφαρμόσει με διαφορετικό τρόπο.

Νόμος της γερμανικής ομοσπονδίας περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων

Η οδηγία της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων εφαρμόστηκε από το γερμανικό δίκαιο μέσω του νόμου περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων.

Ο "Νόμος περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων" είναι η σύντομη ονομασία του "Νόμου για τη βελτίωση του προσδιορισμού και της αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό". O νόμος περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2012 ως γενικός νόμος. Ως γενικός νόμος αποτελείται από περισσότερους νόμους και τροποποιήσεις υπαρχόντων νόμων. Κεντρικό στο νόμο περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) είναι το άρθρο 1. Με τα υπόλοιπα άρθρα ρυθμίζονται οι κανονισμοί αναγνώρισης στους ειδικούς νόμους και κανονισμούς, όπως ο κανονισμός περί αδειών άσκησης ιατρικού επαγγέλματος για ιατρούς ή ο κανονισμός περί βιοτεχνιών. Εφόσον όμως οι νόμοι αυτοί δεν προβλέπουν ειδικές ρυθμίσεις για την αναγνώριση, εφαρμόζεται ο νόμος περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG).

Μέσω του νόμου περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) επεκτάθηκαν οι υπάρχουσες ρυθμίσεις της οδηγίας της ΕΕ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων στη Γερμανία. Ο νόμος περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) της ομοσπονδίας και οι εκάστοτε ειδικοί νόμοι ή κανονισμοί για τα επαγγέλματα δεν ρυθμίζουν τώρα μόνο άμεσα τις διαδικασίες της αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό για υπηκόους της ΕΕ, του ΕΟΧ και της Ελβετίας. Οι διαδικασίες και το δικαίωμα για αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων επεκτάθηκε και για επαγγελματικά προσόντα που αποκτήθηκαν σε τρίτες χώρες.

Επιπλέον, δεν ρυθμίζονται μόνο οι διαδικασίες αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων για νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Με το νόμο περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) ρυθμίστηκαν προπαντός οι διαδικασίες αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και για τα μη νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Για τα επαγγέλματα αυτά θεσπίζεται, επίσης, ένα γενικό δικαίωμα εκ του νόμου στην αξιολόγηση επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό. Τα μη νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα είναι ιδιαίτερα τα αναγνωρισμένα επαγγέλματα εκπαίδευσης του διττού συστήματος. Παρά τη ρύθμιση, η αναγνώριση στα επαγγέλματα αυτά δεν είναι υποχρεωτική – αλλά παραμένει προς το συμφέρον του αιτούντος. Ο νόμος περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) της Ομοσπονδίας ρυθμίζει με τον τρόπο αυτό περίπου 500 επαγγέλματα.

Νόμοι των ομόσπονδων κρατιδίων περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων

Εκτός από τα επαγγέλματα που ρυθμίζονται από το γερμανικό ομοσπονδιακό δίκαιο υπάρχουν, επίσης, πολλά επαγγέλματα τα οποία ρυθμίζονται ή κατοχυρώνονται από τα ομόσπονδα κρατίδια. Τα ομόσπονδα κρατίδια έχουν εκδώσει για την αναγνώριση σε αυτά τα επαγγέλματα δικούς τους νόμους περί της διαδικασίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων (BQFG) ή έχουν εφαρμόσει τις ρυθμίσεις για την αναγνώριση στους αντίστοιχους ειδικούς νόμους και κανονισμούς. Στα επαγγέλματα αυτά ανήκουν για παράδειγμα των ειδικών ιατρών, των δασκάλων, των παιδαγωγών και των οργανωτών κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων, αλλά και πολλοί τίτλοι επαγγελματικής κατάρτισης που βασίζονται σε επαγγελματική εκπαίδευση σε σχολή, π.χ. των τεχνιτών ή των βοηθών υπαλλήλων.

Μη εφαρμογή των νόμων περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων

Οι νόμοι περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων της ομοσπονδίας και των κρατιδίων δεν εφαρμόζονται για την αναγνώριση τίτλων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε μη νομοθετικά κατοχυρωμένους τομείς, π.χ. για μαθηματικούς, χημικούς ή οικονομολόγους.

Οι ρυθμίσεις στους νόμους περί αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων δεν ισχύουν, επίσης, για την αναγνώριση διδακτικών μονάδων και εξετάσεων. Για αυτό αρμόδια είναι τα γραφεία εξετάσεων των κρατιδίων ή τα γραφεία εξυπηρέτησης φοιτητών από χώρες εξωτερικού (AAA) ή τα International Office των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η επεξεργασία των απολυτηρίων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γίνεται μέσω των υπηρεσιών αναγνώρισης πιστοποιητικών των ομόσπονδων κρατιδίων.